ભારતમાં સંતો અને મહાત્માઓ પ્રત્યે લોકોની અતૂટ શ્રદ્ધા છે. આવા જ મહાન સંતોમાં નીમ કરોલી બાબાનું નામ ખૂબ જ આદર સાથે લેવામાં આવે છે. તેમના ભક્તો તેમને પ્રેમથી ‘મહારાજજી’ તરીકે ઓળખે છે. તેમની ખ્યાતિ માત્ર ભારત પૂરતી મર્યાદિત નહોતી, પરંતુ વિદેશોમાં પણ તેમના લાખો અનુયાયીઓ હતા. વિશ્વપ્રસિદ્ધ ઉદ્યોગપતિ સ્ટીવ જોબ્સથી લઈને અમેરિકન આધ્યાત્મિક ગુરુ રામદાસ સુધી અનેક જાણીતી હસ્તીઓ તેમના વિચારો અને જીવનશૈલીથી પ્રભાવિત થઈ હતી.
નીમ કરોલી બાબાની સૌથી અનોખી ઓળખ તેમના શરીર પર ઓઢેલા સાદા ઊનના ધાબળાની હતી. કહેવાય છે કે તેઓ ઉનાળો હોય કે શિયાળો, લગભગ દરેક સમયે એક જ ધાબળો ઓઢેલા જોવા મળતા હતા. આ દૃશ્યને લઈને ઘણા લોકોના મનમાં સવાલ ઉઠે છે કે આખરે બાબા હંમેશા ધાબળો જ કેમ ઓઢતા હતા?
નીમ કરોલી બાબા માટે ધાબળો માત્ર શરીર ઢાંકવાનું સાધન નહોતો, પરંતુ તે સાદગી, વૈરાગ્ય અને આધ્યાત્મિક જીવનનું પ્રતીક માનવામાં આવતો હતો. તેઓ વૈભવી વસ્ત્રોથી દૂર રહીને અત્યંત સરળ જીવન જીવતા હતા. ભક્તોના માનવા મુજબ, બાબા માટે બાહ્ય સુખ-સગવડનું કોઈ મહત્વ નહોતું અને તેઓ હંમેશા સાધારણ જીવન જીવવાનો સંદેશ આપતા હતા.
એવું પણ માનવામાં આવે છે કે ધાબળો તેમની ઓળખનો અભિન્ન ભાગ બની ગયો હતો. દેશ-વિદેશમાંથી આવતા ભક્તો તેમને મોટાભાગે એ જ ધાબળામાં દર્શન કરતા હતા. આજે પણ તેમની તસવીરો અને પ્રતિમાઓમાં તેઓ ધાબળો ઓઢેલા જ જોવા મળે છે, જે તેમની સાદગી અને આધ્યાત્મિક વ્યક્તિત્વનું પ્રતીક બની ચૂક્યું છે.
૧૯૭૩માં બાબાના મૃત્યુ પછી પણ, તેમના ધાબળા પહેરેલા ફોટોગ્રાફ્સ લોકોને પ્રેરણા આપે છે. આ ફોટોગ્રાફ્સમાં તેઓ હસતા જોવા મળે છે. કેટલાક માટે, ધાબળો પ્રેમ અને રક્ષણનું પ્રતીક છે, જ્યારે અન્ય માટે, તે સરળતા, બલિદાન અને આધ્યાત્મિક શાંતિનો સંદેશ આપે છે. જોકે ઇતિહાસ દરેક ઋતુમાં બાબાના ધાબળા પહેરવાનું કોઈ ચોક્કસ કારણ આપતું નથી, પણ ભક્તો માને છે કે તેનું મહત્વ ફક્ત ઉપયોગીતાથી આગળ હતું.
દાદા મુખર્જીએ કહ્યું, “તે ધાબળા હેઠળ, બાબા દુનિયાના બધા દુ:ખ પોતાના પર લઈ લેતા હતા. તે આપણને કર્મ અને દુઃખથી બચાવવાનો તેમનો માર્ગ હતો. આ ધાબળો આપણને યાદ અપાવે છે કે આપણે બહાર જે કંઈ શોધીએ છીએ તે બધું આપણી અંદર છે. સાચું મહત્વ બાહ્ય વસ્તુઓમાં નથી, પરંતુ આંતરિક યાત્રામાં રહેલું છે.”
