તેલંગાણાના હાજીપુરમાં તાજેતરમાં એક ચોંકાવનારી ઘટના સામે આવી છે, જેમાં કુલરનું રિપેરિંગ કરતા સમયે એક વ્યક્તિને કરંટ લાગતા તેનું મોત નિપજ્યું હતું. કામ દરમિયાન અચાનક જોરદાર વીજ આંચકો લાગતા તે સ્થળ પર જ ઢળી પડ્યો હતો અને હોસ્પિટલ પહોંચતા પહેલા જ તેને મૃત જાહેર કરવામાં આવ્યો હતો.આ કોઈ એક ઘટના નથી. દર વર્ષે ઉનાળાની સીઝનમાં આવા અનેક બનાવો સામે આવે છે, જ્યાં કુલર, પાણી અને વીજળીનું જોખમી સંયોજન જીવલેણ સાબિત થાય છે. સવાલ એ છે કે, એક સામાન્ય કુલર આટલો ખતરનાક કેમ બની જાય છે?
ઉનાળામાં કુલર દરેક ઘરની જરૂરિયાત છે, પરંતુ તેમાં રહેલું જોખમ ઘણા લોકો અવગણે છે. કુલર એક એવું ઉપકરણ છે જેમાં પાણી અને વીજળી બંનેનો ઉપયોગ થાય છે. જો બધું યોગ્ય રીતે કાર્ય કરે તો તે સલામત રહે છે, પરંતુ નાની ખામી પણ મોટા અકસ્માતમાં ફેરવાઈ શકે છે.
અર્થિંગની ખામી સૌથી મોટું કારણ
ઘણા કેસોમાં અયોગ્ય અર્થિંગ મુખ્ય કારણ બને છે. ઇલેક્ટ્રિકલ ઉપકરણોમાં અર્થિંગ સલામતી માટે ખૂબ જ જરૂરી હોય છે. જો કરંટ લીક થાય તો તે સીધો જમીનમાં જાય છે. પરંતુ જો અર્થિંગ યોગ્ય ન હોય, તો કરંટ કુલરના મેટલ બોડીમાં ફેલાઈ જાય છે. આવી સ્થિતિમાં, કુલરને સ્પર્શ કરનાર વ્યક્તિ પોતે જ કરંટનો માર્ગ બની જાય છે.
જૂનું અથવા ખામીયુક્ત વાયરિંગ:
સમય જતાં કુલરના વાયરો ઘસાઈ જાય છે અથવા તેનું ઇન્સ્યુલેશન નબળું પડે છે. ઘણીવાર વાયર કાપી જવાથી વીજ પ્રવાહ સીધો મેટલ બોડી સુધી પહોંચી જાય છે. ખાસ કરીને જૂના કુલરમાં આ સમસ્યા વધુ જોવા મળે છે.
કુલરની મોટર સતત ભેજમાં રહેતી હોવાથી જો પાણી અંદરના ભાગોમાં પહોંચી જાય તો શોર્ટ સર્કિટ થઈ શકે છે. જેના કારણે આખું કુલર કરંટવાળું બની શકે છે.જો કોઈ વ્યક્તિ ભીના હાથથી કુલરને સ્પર્શ કરે અથવા ભીના ફ્લોર પર ઊભો હોય, તો કરંટ શરીરમાં ઝડપથી ફેલાય છે. આ હૃદયના ધબકારાને અસર કરી શકે છે અને ગંભીર પરિસ્થિતિમાં તરત જ બેભાન અથવા મોત પણ થઈ શકે છે.
ઘણા વખત લોકો કુલરને સ્પર્શ કરતી વખતે થતો હળવો કરંટ અવગણે છે, પરંતુ આ જ સૌથી મોટું ચેતવણીનું સંકેત હોય છે. આવી બેદરકારી જ આગળ જઈને મોટું અકસ્માત સર્જી શકે છે.
કેવી રીતે બચવું?
સલામતી માટે કેટલીક સરળ બાબતોનું ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે. કુલરને હંમેશા યોગ્ય ગ્રાઉન્ડિંગવાળા સોકેટમાં જ જોડો. ઘરનું અર્થિંગ નિયમિત તપાસાવો. કુલરના વાયરિંગ અને મોટરની સમયાંતરે તપાસ કરાવો. પાણી ભરતી વખતે કુલર બંધ રાખો અને ભીના હાથથી તેને સ્પર્શ કરવાનું ટાળો.
જો ક્યારેય કુલરને સ્પર્શ કરતા શોક લાગે, તો તેને અવગણશો નહીં. તરત જ પાવર બંધ કરીને ઇલેક્ટ્રિશિયનને બોલાવો.કુલર ખતરનાક નથી, પરંતુ થોડી બેદરકારી તેને જીવલેણ બનાવી શકે છે. ઉનાળામાં ઠંડક જેટલી જરૂરી છે, એટલી જ સલામતી પણ મહત્વપૂર્ણ છે.
