શાસ્ત્રો પ્રમાણે છે આ વૃક્ષ અને છોડનું ઘણું મહત્વ, આ રીતે પૂજામાં ઉપયોગ કરવાથી મળશે ખાસ ફળ

કહેવાય છે કે પદ્મપુરાણ અનુસાર અલગ અલગ વૃક્ષ વાવવાથી થાય છે અલગ અલગ લાભ. આપણી ભારતીય સંસ્કૃતિના પ્રતિનિધિ એ વૃક્ષ છે. આપણી સંસ્કૃતિમાં અલગ અલગ તહેવાર પર અલગ અલગ વૃક્ષની પૂજા પણ કરવામાં આવે છે. વૃક્ષ એ દેવ સ્વરૂપ છે અને તેમ દેવતાઓનો વાસ માનવામાં આવે છે, એટલે આપણી સંસ્કૃતિમાં એવા ઘણા પ્રસંગ, વ્રત અને તહેવાર અને ખાસ તિથી હોય છે જેમાં ખાસ વૃક્ષ અને છોડની પૂજા કરવામાં આવે છે.

તમામ પ્રકારના વૃક્ષોમાં પીપળો એકમાત્ર એવું વૃક્ષ છે, જેમાં ક્યારેય કોઈ જીવજંતુ દેખાતા નથી. આ જ કારણ છે કે હિન્દુ ધર્મમાં પીપળના ઝાડને કાપવા વર્જિત માનવામાં આવે છે. પીપળના વૃક્ષને અનેક દેવી-દેવતાઓનો વાસ માનવામાં આવે છે, તેથી જ તે દેવતા વૃક્ષોની શ્રેણીમાં આવે છે.

વટવૃક્ષ પણ પૂજનીય છે. ભગવાન બુદ્ધે વટવૃક્ષ નીચે જ્ઞાન પ્રાપ્ત કર્યું હતું, તેથી તેને બોધિ વૃક્ષ પણ કહેવામાં આવે છે. વટવૃક્ષની નીચે જ સાવિત્રીએ સત્યવાનને યમરાજના પાશમાંથી મુક્ત કર્યો હતો. તેથી જ વટ સાવિત્રી વ્રતમાં પરિણીત મહિલાઓ આ વટવૃક્ષની પૂજા કરે છે અને તેમના પતિના લાંબા આયુષ્ય અને સ્વાસ્થ્ય માટે પ્રાર્થના કરે છે.

અશોક વૃક્ષ વિશે કહેવામાં આવ્યું છે કે અશોક દુ:ખ દૂર કરે છે. આ વૃક્ષનું મહત્વ એટલા માટે પણ છે કારણ કે માતા સીતાએ પોતાની અત્યંત પીડાદાયક અને દુઃખદ ક્ષણ (એટલે કે રાવણનું સ્થાન)માં અશોક વાટિકાને સુવર્ણનગરીમાં પોતાનું આશ્રયસ્થાન બનાવ્યું હતું અને તેણીએ પોતાનો બધો સમય અશોક વૃક્ષ નીચે જ વિતાવ્યો હતો. એવું માનવામાં આવે છે કે જે ઘરમાં અશોકનું વૃક્ષ વાવવામાં આવે છે ત્યાં કોઈ વાસ્તુ દોષ નથી હોતો.

લીમડાનું વૃક્ષ બહુ ઉપયોગી હોય છે. તેના પાન કડવા જરૂર હોય છે પણ તે સ્વાસ્થ્યની દ્રષ્ટિએ ઘણા ફાયદાકારક હોય છે. તેના પાનમાં રોગને નષ્ટ કરવા માટેની ક્ષમતા હોય છે. આ વૃક્ષને શીતળા માતા અને દુર્ગા માતાનું વૃક્ષ માનવામાં આવે છે.બિલી વૃક્ષથી દરેક વ્યક્તિ પરિચિત છે. બિલીના પાન ભગવાન શિવને ખૂબ જ પ્રિય છે અને તેમને પ્રસન્ન કરવા માટે બિલીના પાન ચઢાવવામાં આવે છે. બિલી પત્રના મહિમાનું વર્ણન કરતું ‘બિલ્વસ્તકમ’ સ્તોત્ર પણ છે, જેમાં તેના આધ્યાત્મિક ગુણોનું વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે. બિલીના ઝાડમાં વાવેલ બિલીનું ફળ પેટ સંબંધી રોગોના નિવારણમાં પણ ખૂબ જ ઉપયોગી છે.

આંબાના ઝાડ દરેકને ખૂબ જ પ્રિય છે. કેરીને ફળોનો રાજા કહેવામાં આવે છે. આમપાનનો ઉપયોગ માંગલિક કાર્યોમાં, કલશની સ્થાપનામાં, વંદનાવર બનાવવામાં થાય છે. હવન વગેરેમાં પણ કેરીના લાકડાનો ઉપયોગ થાય છે. જ્યારે આંબાના ઝાડ ખીલે છે, ત્યારે વાતાવરણ તેમની મનોહર સુગંધથી સુગંધિત થાય છે અને પછી કોયલ પણ પોતાને રસોઈ કરતા રોકી શકતી નથી.